Abdullah ÇAVUŞ – BİLGİ & DENEYİM PAYLAŞIM PORTALI “Bilgiye sahip olarak doğmuş birisi değilim. Öğrenmeye çalışıyorum ve Öğretmeyi seviyorum” Konfüçyüs
İlgili Yazılar
Ülkemizde yapılan bir çok CAMİ Cami Yaptırma ve Yaşatma Dernekleri tarafından inşa edilmektedir. Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğünce yayınlanan dernek istatistiklerine göre Dini hizmetlerin gerçekleştirilmesine yönelik faaliyet gösteren dernek sayısı 17.888 olarak gözükmektedir.
İş bu yazımızda CAMİ YAPTIRMA DERNEKLERİNE kamu kurumları tarafından yapılan yardımların şartlarını araştırdık.
İlk bölümde Diyanet işleri Başkanlığınca yapılan yardımlar , ikinci bölümde ise Vakıflar Genel Müdürlüğünce yapılan yardımlara başvuru usul ve esasları yer almaktadır.
Bir sonraki yazımızda Cami Derneklerinin Cami Cemaati başta olmak üzere hayırsever vatandaşlarımız kanalıyla yapılan yardımlar ve bu yardımların denetlenmesi konusuna değineceğiz
I- CAMİ YAPTIRMA DERNEKLERİNİN AMAÇLARI
Cami yaptırma Dernekleri; Cami/kuran kursunun ihtiyaca cevap verebilecek büyüklükte camii, kuran kursu binasını, iç-dış teşrifat ve müştemilatını tamamlamak, açılmış olanların tamir ve bakımını yapmak ve yaşatmak ayrıca Kuran öğrenmek isteyen her insana Müftülükler nezaretinde Kuran öğrenmelerine ve ilmihal bilgilerinin tamamlanmasına yardımcı olmak amacıyla kurulmaktadır.
Örnek Cami yaptırma Derneği tüzüğünde Deneğin amaçlarından bazıları aşağıdaki gibidir.
1-Derneğin ihtiyacına istinaden gerekli izinler almak şartıyla Kuran kursu yapılmasını sağlamak, giderlerini karşılamak ve ihtiyaçları doğrultusunda çalışmalar yapmaktır.
2- Dernek, kuran kursu ve subyan kursu, kreş gibi ihtiyaçlarına istinaden gerekli izinler almak şartıyla bu işlemler için yer kiralamak, sahibi olduğu taşınmazı kiraya vererek işleri yaptırmak ve bunlara ilgili giderleri karşılamak.
3-Cami lojmanı ile cami etrafının düzenlenmesini dernek bütçesinden imkanlar doğrultusunda karşılamak.
4-Caminin ihtiyaçları doğrultusunda çalışmalar yapmak ve dernek bütçesinden bu faaliyetlerde bulunmak.
5- Amacı doğrultusunda kurulmuş federasyonlara genel kuruldan yetki alınması şartıyla başvuruda bulunarak camii için çalışmalar yapmak.
6-Müftülükle işbirliği yaparak dini tesisler yapmak ve yapılanlara yardım etmek. Gerektiğinden mahalle halkı için dini eğitimler verdirmek.
CAMİ YAPTIRMA DERNEKLERİNİN EN BÜYÜK GELİR KAYNAĞI YARDIM TOPLAMA KANUNU UYARINCA TOPLAYACAKLARI YARDIMLAR İLE DERNEK ÜYELERİNDEN YADA CAMİNİN YAPILACAĞI BÖLGEDEKİ İNSANLARIN GÖNÜLLÜ BAĞIŞLARINDAN OLUŞMAKTADIR.
Ülkemizde genellikle CUMA NAMAZLARI sonrasında bölgede yapılmakta olan Camiler için Yardım Talebinde bulunulmaktadır.
Cami yaptırma Dernekleri sadece CAMİ BİNASI yaptırmakla kalmamakta devamında yaptırılan caminin ve bünyesindeki Kuran Kursunun devam ve idamesi de dernekler tarafından karşılanmaktadır.
Şehir merkezlerindeki vakıf ve dernekler; cami kenarına, cami altına, işyeri ve dükkan açıp tüccarlara kiralayarak bu yerlerden sürekli bir gelir elde etmektedir.
Fakat kırsal bölgelerde nüfusun ve ekonomik ilişkilerin şehir merkezine nazaran sınırlı olması nedeniyle, ticari hayat canlı değildir.
Genelde kırsal bölgelerde bulunan camilerin değişik ihtiyaçları, küçük tarım arazileri, muhtarlık bütçesi ve köy halkı tarafından YAPILAN AYNİ VE NAKDİ YARDIMLAR sayesinde giderilmektedir
II- CAMİ DERNEKLERİNİN OLASI HARCAMALARI
Cami Yaptırma Derneklerinin olası harcamaları aşağıdaki gibidir.
- Cami ihtiyaçları ( Elektrik, Su, Yakıt, tadilat ve tamirat vs.)
- Kur’an Kursu ihtiyaçları ( Elektrik, Su, Yakıt, tadilat ve tamirat vs. )
- 4-6 Yaş Kur’an kurslarının yapım ve tefrişi
- Gençlik çalışmalarında kullanılması
- Cami ve Kur’an kursu lojmanlarının yapımı, tadilat ve tamiratı
- Hayır işlerinde kullanılması ( Cami cemaatinden fakir olan kişilerin eğitim gören çocuklarına burs verilmesi vs.
- Diğer Cami ve Kur’an kurslarının ihtiyaçları için kullanılması.
III- CAMİ YAPTIRMA DERNEĞİNE DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI BÜTÇESİNDEN NAKDİ YARDIM YAPILMAKTAMIDIR?
Cami yaptırma Derneklerine Diyanet işleri Başkanlığı Bütçesinden nakdi yardımlar yapılabilmektedir.
Konu ile ilgili olarak; Bakanlar kurulu tarafından “Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık Ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik” çıkarılmıştır.
Anılan Yönetmelik 17.07.2006 tarih ve 2631 sayılı resmi gazetede yayınlanmıştır.
Bu yönetmelikten hareketle Diyanet işleri Başkanlığı tarafından da “Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık Ve Benzeri Teşekküllere Diyanet İşleri Başkanlığı Bütçesinden Yardım Yapılması Hakkında Yönerge” çıkarılmıştır.
Bu yönerge hükümlerine göre CAMİ YAPTIRMA DERRNEKLERİNİN başkanlıktan yardım talepleri ile ilgili usul ve esaslar aşağıdaki gibidir.
1-YARDIM KONUSU OLABİLECEK FAALİYETLER
Konuya ilişkin madde metni aynen aşağıdaki gibidir.
Yardım konusu olabilecek faaliyetler
MADDE 6-
1) 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesi uyarınca bütçeye konulan ödenekten yardım yapılabilecek hizmet ve faaliyetler şunlardır;
a) (Değişik: 02/04/2013- 66/1 md.) Yurtiçi ve yurtdışında cami ve müştemilatı ile müştemilat kapsamında bulunan sosyal ve kültürel tesislerin yapımı ve onarımı,
b) Kur’an kursu binası yapımı ve onarımı,
c) Yurt içi ve yurtdışındaki yayın bilimsel proje ve araştırma faaliyetleri,
ç) Eğitim öğretim faaliyetleri,
d) Konferans, sempozyum vb. faaliyetler,
e) Dini nitelikli diğer hizmet ve faaliyetler.
2) 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun ek 4 üncü maddesi çerçevesinde elde edilen ve bütçeye kaydedilen gelirlerden yardım yapılabilecek hizmet ve faaliyetler şunlardır:
a) Cami, mescit ve Kur’an kurslarının veya bütünleyici parçasının yapım ve onarımlarına,
b) Cami, mescit ve Kur’an kurslarının ısıtma, aydınlatma ve benzeri işletme giderlerine,
c) Birinci fıkranın (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde sayılan hizmet ve faaliyetler ile cami, mescit ve Kur’an kurslarının müştemilatında bulunan sosyal ve kültürel tesislerin yapım, onarım ve işletme giderlerine.
2- YARDIM TALEPLERİNE İLİŞKİN BAŞVURULAR
Konuya ilişkin madde metni aynen aşağıdaki gibidir.
Yardım taleplerine ilişkin başvurular
MADDE 7
(1) Yardım talebinde bulunan teşekkül tarafından üç nüsha olarak doldurulan EK-1 yardım talep formu merkezde Başkanlığa, illerde müftülüklere, yurtdışında müşavirlik veya ataşeliklere teslim edilir.
(2) Yardım Talep Formları ve bu Yönergenin 8 inci maddesinde belirtilen belgeler müftülükler, müşavirlik, ataşelik ve Başkanlıkça incelenir. (
3) Yardım yapılacak teşekkül ile müftülük, müşavirlik ve ataşelikler veya Başkanlık arasında EK-2’deki protokol imzalanır.
(4) Yardım talep formu, protokol ve bu yönergenin 8 inci maddesinde belirtilen diğer belgeler bir yazı ile yıl içerisinde ilçe müftülüklerince il müftülüklerine; il müftülükleri, müşavirlik ve ataşeliklerce de Başkanlığa gönderilir.
(5) Yönergenin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen faaliyetler için başvurular ilgili kuruluşça doğrudan Başkanlığa yapılır.
3- YARDIM TALEBİ İÇİN İSTENEN BELGELER
Konuya ilişkin madde metni aynen aşağıdaki gibidir.
Yardım talebi için istenen belgeler
MADDE 8-
(1) Yardım yapılabilmesi için aşağıda belirtilen belgeler istenir;
a) Yardım talep formu,
b) Müftülük, müşavirlik, ataşelik veya Başkanlık ile teşekkül arasında imzalanan protokol,
c) İnşaat veya onarıma ait teknik elemanlarca hazırlanmış keşif raporu,
ç) 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (c), (ç), (d) ve (e) bentleri ile ikinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde gösterilen faaliyetler ile ilgili teşekkül temsilcisi tarafından hazırlanan imzalı ve tasdikli maliyet cetveli,
d) Onarımın veya başlanmışsa inşaatın son durumunu gösterir fotoğraf,
e) İnşaat veya onarım yapılacak yere ait tapu, tahsis belgesi, tapusu olmayan köy cami ve Kur’an kursları için ise köy ihtiyar meclisi kararı,
f) Dernek tüzüğü, vakıf senedi veya teşekkülün hukuki statüsünü gösteren belgenin fotokopisi,
g) Derneğin veya vakfın fiilen faaliyet gösterdiğine dair ilgili kurumlardan alınacak belge,
ğ) Derneğin veya vakfın vergi numarasını gösterir belgenin fotokopisi,
h) Derneğin veya vakfın hesabının bulunduğu Banka Şubesinin ismi ve IBAN numarasını gösterir belge fotokopisi,
4-YARDIMLARIN KULLANILMASI, İZLENMESİ VE DENETLENMESİ
Konuya ilişkin madde metni aynen aşağıdaki gibidir.
Yardımların kullanılması, izlenmesi ve denetlenmesi
MADDE 11–
(1) Yardımların kullanılması, izlenmesi ve denetlenmesi aşağıdaki esaslar dahilinde yapılır.
a) Teşekküller, yardımı kamu yararını gözeterek ve veriliş amacına uygun olarak, Başkanlık, müftülük, müşavirlik ve ataşeliklerin koordinesinde kullanır.
b) Yardım alan teşekküller, yardımın amacına uygun olarak harcanıp harcanmadığına ilişkin bilgi, belge ve kayıtların birer örneği ile Ek-3 forma göre hazırlanan faaliyet raporlarını, faaliyetin bitimini müteakip bir ay içinde; devam eden faaliyetlerde ise takip eden yılın ilk ayı içerisinde; yurtiçinde müftülüklere, yurtdışında müşavirlik ve ataşeliklere, Yönergenin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen faaliyetlerde ise doğrudan Başkanlığa teslim ederler veya gönderirler.
c) Müftülükler teşekküllerden aldıkları harcama belgelerini denetim sırasında görevli memurlara vermek üzere muhafaza ederler. Müşavirlik ve ataşelikler ise bu belgeleri Başkanlığa gönderirler.
ç) Başkanlık, müftülük, müşavirlik ve ataşelikler yapılan yardımla sınırlı olmak üzere gerekli gördüğü her türlü inceleme, kontrol ve denetimi yapmaya yetkilidir. Denetim sırasında görevli memur tarafından istenecek bilgi, belge ve kayıtların gösterilmesi, verilmesi, sorulan soruların yazılı ve/veya sözlü olarak cevaplandırılması zorunludur.
d) Denetim sonucunda, verilen yardımın amacına uygun harcanmadığının tespiti halinde düzenlenen rapor, teşekkülün başkan ve üyeleri hakkında gerekli işlem yapılmak üzere yetkili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.
5-YARDIMLARIN KAMUOYUNA AÇIKLANMASI
Başkanlık, yardım yapılan teşekküllerin isim listesini, teşekküllere ilişkin bilgileri, yardımın amacını, konusunu ve yapılan yardım tutarlarını, izleyen yılın Şubat ayı sonuna kadar Web Sitesi’nde yayınlayarak kamuoyuna açıklar. (Yönerge madde 12)
III- CAMİ YAPTIRACAK VEYA ONARACAK DERNEKLERE VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BÜTÇESİNDEN YARDIM YAPILMASI
Tüzükteki amaçları arasında Cami yaptırmak ve/veya Cami onarmak faaliyetleri bulunan derneklere cami yaptırmak veya onarmak üzere Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü bütçesine konulan ödenekten nakdi yardım yapılmaktadır.
Cami Yaptıracak Veya Onaracak Derneklere ve Köylere Yapılacak Yardımlar hakkındaki yönetmelik hükümlerince yapılan bu yardımlara ilişkin şekil ve usul şartları aşağıda kısaca izah edilmiştir.
1) CAMİ DERNEKLERİ YARDIM İÇİN NASIL MÜRACAAT EDECEKTİR?
Cami yaptıracak veya onaracak dernekler; ilk defa yaptıracakları veya onaracakları cami inşaatında kullanılmak üzere yardım talep etmek için öncelikle “yardım istek formu” doldurmak zorundadırlar. Yardım İstek Formu Dernek başkanlığınca 2 nüsha olarak doldurulur.
Yardım İstek Formunda aşağıdaki bilgilerin bulunması zorunludur.
a)Yardım talep edilen Caminin bulunduğu il, ilçe, bucak, köy, mahalle veya semt adı ve mevkiindeki en yakın camiye uzaklığı, caminin tabii afetlerden hasar görüp görmediği, görmüş ise hasarın mahiyeti ve derecesi, onarılacak camilerde caminin inşa yılı, ilk defa yapılan camilerde ise inşaata başlama tarihi,
b)Yardımın ne için istendiği, (caminin yapımı, küçük ve acil onarımlar, boya, çevre düzenlemesi, çatı kaplaması, izolasyon vb…)
c)Dernekçe caminin yapım veya onarımı için daha önce yardım alınmış ise yardımın miktarı ve alınış tarihi,
d)Dernek Yönetim Kurulu başkanı ile iki üyenin ad ve soyadlarının yazılarak imzalanan ve dernek mührü ile mühürlenen taahhüt beyanı ve istenen yardım miktarını içeren yazılı bir beyanname,
e)Yukarıda bahsi geçen beyannamenin mahalli müftülük ve mülkî amirliğe tasdik ettirilmesi,
Dernek başkanlığınca düzenlenen yardım istek formuna ilk defa yapılacak cami inşaatına veya onarıma ilişkin keşif raporu varsa eklenir ve İlçe merkezinde Kaymakamlıklara, İl merkezinde ise Valilikler verilir. Kaymakamlık veya Valilik dernekçe verilen yardım istek formlarını inceleyip onayladıktan sonra Vakıflar Genel Müdürlüğüne gönderir.
2- CAMİ DERNEKLERİNİN YARDIM TALEBİNİN, VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜNCE İNCELENMESİ VE ONAYI
Cami derneklerince yapılan yardım talepleri, Vakıflar Genel Müdürlüğünce aşağıdaki kriterler esas alınmak sureti ile değerlendirilir,
a)İlk defa yapılan camiler için, cami yapılması planlanan köyde veya mahallede cami bulunmaması, camisi bulunan komşu köy ve mahallelerde ise mevcut camilerinin ilk defa cami yapılacak yere uzak olması,
b)Köy veya mahallede bir tek cami bulunması ve tek olan bu caminin deprem, yangın, sel baskını gibi tabiî âfetler ve çok uzun süreden beri kullanılmasından kaynaklanan tahribat sebebi ile ibadeti engelleyecek durumda bulunması,
c)İstenilen yardımın niteliği (caminin yapımı, küçük ve acil onarımlar, boya, çevre düzenlemesi, çatı kaplaması, izolasyon vb…)
Derneklerin yardım talepleri, yukarıdaki kriterler ışığında işin aciliyeti ve önem derecesi dikkate alınmak suretiyle, Vakıflar Genel Müdürlüğünce değerlendirilerek yardım talepleri onaylanır veya reddedilir.
3- YARDIMIN ÖDENMESİ
Vakıflar Genel Müdürlüğünce kendilerine yardım ödenmesine karar verilen cami dernekleri, aşağıdaki evrakları mahallinde bulundukları Vakıflar Bölge Müdürlüğüne vermek sureti ile yardımı alabilirler.
a) Cami derneğinin halen faal olduğuna dair, ilçelerde Kaymakamlıktan, illerde Valilikten alınacak belge,
b)Cami Derneği adına para tahsil etmeye ve Dernek Gelirleri Alındı Belgesi düzenlemeye yetkili kişi tarafından düzenlenecek Alındı Belgesi,
4- CAMİ DERNEKLERİNE YAPILAN YARDIMIN DENETLENMESİ
Cami Derneklerine, cami yapımı, küçük ve acil onarım vb. amaçla yapılan yardımlar, yardım tahsisine ilişkin amacın dışında kullanılamaz.
Vakıflar Genel Müdürlüğünce, cami derneklerine yapılan yardımların dernekçe amacına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı, Vakıflar Bölge Müdürlüğü, Valilik ve Kaymakamlıklarca ve gerektiğinde de Vakıflar Genel Müdürlüğünce kontrol edilir.
Yukarıda belirtilen yetkili mercilerce yapılan kontroller neticesinde, idarece verilen yardımı camiye harcamadığı tespit edilen dernek yönetim kurulu başkan ve üyeleri hakkında düzenlenen rapor gerekli işlem yapılmak üzere mahalli cumhuriyet savcılığına gönderilir.
Cami yapımı veya onarımı için aldığı yardımı amacı dışında kullandığı tespit edilen derneklerden yardım tutarı geri alınır ve bu derneklere daha sonra aynı amaçla yardım yapılmaz.
