Abdullah ÇAVUŞ – BİLGİ & DENEYİM PAYLAŞIM PORTALI “Bilgiye sahip olarak doğmuş birisi değilim. Öğrenmeye çalışıyorum ve Öğretmeyi seviyorum” Konfüçyüs
İlgili Yazılar
GIDA BANKALARINA YAPILAN BAĞIŞLARDA DÜZENLENECEK YASAL BELGELERİN DÜZENLENME USUL VE ESASLARI NELERDİR? (SORU-90)
Abdullah ÇAVUŞ/E.Vergi Müfettişi-Bağımsız Denetçi
GIDA BANKACILIĞI DERNEKLERİNE yapılacak bağışların Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunları ile KDV karşısındaki durumlarını açıklamak üzere Maliye Bakanlığı tarafından 251 seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği hazırlanmış ve 21.03.2004 tarih ve 25409 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
5035 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun 40 ve 89 uncu maddelerinde, Katma Değer Vergisi Kanununun ise 17 nci maddesinde yapılan değişikliklerle Maliye Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde gıda bankacılığı kapsamında bağışlanan gıda maddelerinin maliyet bedellerinin gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılması ve bu teslimlerin katma değer vergisinden istisna edilmesine yönelik düzenlemelere yer verilmiştir.
251 nolu Gelir vergisi Tebliği ile Hazine ve Maliye Bakanlığına verilen yetki çerçevesinde gıda bankacılığı kapsamında yapılacak bağışlara ilişkin usul ve esasları düzenlenmiştir.
I- 252 NOLU TEBLİĞ UYGULAMA ESASLARI
Bu tebliğ, gıda bankacılığı ile ilgili uygulama esaslarını içermektedir.
Bu esasları incelediğimizde;
- Gıda maddesi bağışının dernek veya vakfa yapılmış olması gerekir.
- İhtiyacı bulunanlara doğrudan veya gıda bankacılığı müessesi dışında farklı organizasyonlarca yapılan gıda yardımları bu kapsamda değerlendirilemez.
- Bağışı kabul edecek dernek veya vakfın tüzüğünde ya da senedinde gıda yardımına dair hükümlerin bulunması gerekir.
- Dernek veya vakfın başkaca alanlarda da faaliyetinin bulunmasının bir önemi bulunmamaktadır.
- Gıda bankacılığı kapsamında yapılacak bağışların gıda maddesi niteliğinde olması gerekmektedir. (Temizlik, giyim, ve yakacak maddeleri kapsama sonradan dahil edilmiştir)
- İlgili yıl fatura düzenleme sınırının altında kalsa dahi bağışa ilişkin fatura ve sevk irsaliyesi düzenlenecektir.
- Bağışlanan mala ilişkin bilgileri eksiksiz olarak içerecek fatura, bağış yapılan dernek veya vakıf adına düzenlenecektir. Mal bedeli olarak faturada, bağışa konu malın maliyet bedeli (yüklenilen katma değer vergisi hariç) yazılı olacaktır.
- Faturada “İhtiyaç sahiplerine yardım şartıyla bağışlandığından KDV hesaplanmamıştır.” ibaresinin yer alması zorunludur.
- Bağışa konu olan malların edimine ilişkin belgelerin saklanması zorunludur.
- Dernek ve vakıflar kendi mevzuatlarının öngördüğü belgeleri düzenleyecek ve bağış yapanlara bir örneğini vereceklerdir.
- Ticari işletmeye dahil malların (bağışa konu malların) bağışlanması durumunda bu malların maliyet bedeli Gelir Vergisi Kanununun 40. maddesi çerçevesinde gider kaydedilecektir. Bu işlem, faturanın bir yandan gelir bir yandan da gider kaydedilmesi suretiyle gerçekleştirilir.
II- GIDA BANKACILIĞI KAPSAMINDA HANGİ ÜRÜNLER BAĞIŞLANMAKTADIR?
Gıda bankacılığı kapsamında yapılacak ürün bağışları aşağıdaki gibidir.
1- Gıda,
2-Temizlik,
3-Giyecek
4- Yakacak maddesi
Yapılacak bağışlar şartlı olarak (bedelsiz olarak ihtiyaç sahiplerine dağıtılmak üzere) yapılmalıdır.
Gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddesi niteliğini taşımayan ürünler gıda bankacılığı kapsamında yapılacak bağış olarak değerlendirilmez.
Bağışı kabul edecek dernek veya vakfın tüzüğünde veya senedinde ihtiyacı bulunanlara gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddesi yardımı yapabilmesine ilişkin hükümlerin bulunması gerekir.
Bununla beraber, dernek veya vakfın başka alanlarda da faaliyet gösteriyor olmasının, kamuya yararlı dernek veya vergiden muaf vakıf olup olmamasının uygulama açısından herhangi bir önemi bulunmamaktadır.
III- GIDA BANKACILIĞI FAALİYETİNDE KULLANILMAK ÜZERE NAKİT PARA GÖNDERİLMESİ
Bazı durumlarda mükellefler tarafından GID BANKALARINA gıda, giyecek, yakacak veya temizlik malzemeleri bağışı yerine bunları satın alsınlar diye NAKİT PARA YARDIMINDA bulunulmaktadır.
Bu durumun vergi istisnaları ve indirimlerini etkileyip eteklemediği konusunda belirsizlikler bulunmaktaydı.
Konu ile ilgili olarak ALTINPUAN GIDA BANKASI DERNEĞİ tarafından 2025 yılında MUKTEZA talebinde bulunulmuştur.
Ankara Defterdarlığı Gelir Kanunları KDV ve ÖTV Grup Müdürlüğünce verilen 24.06.2025 tarihli muktezanın özeti aynen aşağıdaki gibidir.
“Kurumsal bağışçılar tarafından Derneğinizin banka hesabına “GIDA BANKACILIĞI FAALİYETİNDE KULLANILMAK ÜZERE GÖNDERİLMİŞTİR” Açıklamalı dekontla havale yapılması, havale edilen meblağ ile Derneğiniz tarafından söz konusu gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri adına gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddesi alınarak faturanın da bu gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri adına düzenlettirilmesi ve Gelir Vergisi Kanunu’nun 40 ve 89’uncu maddeleri ile 251 Seri No.lu Gelir Vergisi Tebliğinde belirtilen ve yukarıda açıklanan şartların taşınması kaydıyla, gıda bankacılığı kapsamında doğrudan veya dolaylı olarak bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedellerinin vergi matrahının tespitinde bağış yapanın hukuki statüsüne göre gider veya indirim olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır.”
Şeklinde görüş verildiği görülmektedir.
IV- BAĞIŞI YAPANLARCA DÜZENLENECEK BELGE
Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesine eklenen hüküm çerçevesinde indirim konusu yapılacak bağışlar, bağışa konu mal bedeli Vergi Usul Kanununun 232 inci maddesinde belirtilen fatura düzenleme sınırının altında kalsa dahi mutlaka fatura ile belgelendirilecek ve ayrıca taşıma için sevk irsaliyesi düzenlenecektir.
Bağışlanan mala ilişkin bilgileri eksiksiz olarak içerecek fatura, bağış yapılan dernek veya vakıf adına düzenlenecektir.
Mal bedeli olarak faturada, bağışa konu malın maliyet bedeli (yüklenilen katma değer vergisi hariç) yazılı olacaktır.
Faturada “İHTİYAÇ SAHİPLERİNE YARDIM ŞARTIYLA BAĞIŞLANDIĞINDAN KDV HESAPLANMAMIŞTIR.” ibaresinin yer alması zorunludur.
Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinde yapılan düzenleme çerçevesinde, yıllık beyannamede yer alacak gelir vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılacak işlemlerde bağışı yapan tarafından bir belge düzenlenmesine gerek bulunmamakta olup, varsa bağış yapılan malın edinimine ilişkin belgelerin saklanması zorunludur.
V-DERNEK VE VAKIFLARCA DÜZENLENECEK BELGE
Dernek ve vakıflar kendi mevzuatlarının öngördüğü belgeleri düzenleyecek ve bağış yapanlara bir örneğini vereceklerdir.
Ticari faaliyetle uğraşanlarca düzenlenen faturalar dernek ve vakıf tarafından muhafaza edilecektir.
Dernekler Yönetmeliğine göre; Kişi, kurum veya kuruluşlar tarafından derneklere yapılacak bedelsiz mal ve hizmet teslimleri ise Ek-15’ te yer alan Ayni Bağış Alındı Belgesi ile kabul edilir.
Dernekler tarafından kişi, kurum veya kuruluşlara yapılacak bedelsiz mal ve hizmet teslimleri Ek-14’ te yer alan Ayni Yardım Teslim Belgesi ile yapılır.
VI-KAYIT DÜZENİ VE BEYANNAMELERDE GÖSTERİM
Ticari işletmeye dahil malların (gıda maddelerinin) bağışlanması durumunda bu malların maliyet bedeli Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesi çerçevesinde gider kaydedilir. Bu işlem, faturanın bir yandan gelir bir yandan da gider kaydedilmesi suretiyle gerçekleştirilir.
Gıda bankacılığı kapsamında yapılan bağışlar 3065 sayılı Kanunun 17/2-b maddesine göre katma değer vergisinden müstesnadır. Katma değer vergisi mükellefleri, bir vergilendirme döneminde yaptıkları bağışların toplam tutarını ilgili dönem beyannamesinin 6 ve 7 nci satırlarına dahil etmek suretiyle beyanda bulunacaklardır.
Aynı Kanunun 30/a ve 32 nci maddelerine göre, kısmi istisna mahiyetindeki bu teslimin (gıda maddesi bağışlarının) bünyesine giren katma değer vergisi tutarının indirim konusu yapılması mümkün bulunmamaktadır.
Bu nedenle, bağışın yapıldığı dönemde, bağışlanan gıda maddelerinin iktisabı dolayısıyla yüklenilen katma değer vergisi tutarının hesaplanması ve aynı döneme ait katma değer vergisi beyannamesinin 20. satırına dahil edilmesi, aynı tutarın defter kayıtlarında “indirim KDV” hesaplarından çıkarılarak, gider hesaplarına aktarılması gerekmektedir.
Bağışlanan gıda maddelerinin işletmeye dahil olmaması halinde ise, söz konusu malın maliyet bedeli (KDV dahil) Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesi çerçevesinde yıllık beyannamenin bağış ve yardımlara ilişkin bölümüne yazılarak gelir vergisi matrahının tespitinde indirim olarak dikkate alınacaktır.
