Anasayfa / Manşet / BANDOL ÜCRETİ VE TRT ENERJİ PAYINDA VERGİYİ DOĞURAN OLAY Abdullah ÇAVUŞ/E. Vergi Müfettişi

BANDOL ÜCRETİ VE TRT ENERJİ PAYINDA VERGİYİ DOĞURAN OLAY Abdullah ÇAVUŞ/E. Vergi Müfettişi

BANDOL ÜCRETİ VE TRT ENERJİ PAYINDA

VERGİYİ DOĞURAN OLAY

Abdullah ÇAVUŞ/E. Vergi Müfettişi

3093 Sayılı TRT Gelirleri Kanununda
sayılan Enerji Payı Geliri ile Bandrol Ücreti Geliri Kamu gelirleri sınıflandırmasında
Parafiskal Gelir Olarak nitelendirilmektedir.

Vergi hukukunda vergilendirmenin ilk
aşaması vergiyi doğuran olayın ortay çıkmış olmasıdır. Vergiyi doğuran olay
illaki ilgili vergi kanununda bir madde içerisinde açıklanmıştır.

Vergiyi doğuran olay kavramı TRT bandrol
ve enerji payı gelirlerinde de vergiyi doğuran olayın ortaya çıması açısından önem
arz etmektedir.

Bu yazımızda vergiyi doğuran olayın 3093
sayılı TRT gelirleri kanunundaki karşılıkları anlatılmaya çalışılmaktadır.

1- VERGİYİ DOĞURAN OLAY:

Vergiyi doğuran olay kavramı Vergi Usul
Kanunu’nun 19. maddesinde tanımlanmıştır.

Buna göre; “Vergi alacağı, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu
veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar. Vergi alacağı mükellef bakımından
vergi borcunu teşkil eder
.”

Hükmü bulunmaktadır.

Vergi Usul Kanunu’nun 3. Maddesin de ise;

 “Vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu
olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır. Vergiyi doğuran olay ve bu
olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti yemin hariç her türlü delille ispatlanabilir.
Şu kadar ki, vergiyi doğuran olayla ilgisi tabii ve açık bulunmayan şahit
ifadesi ispatlama vasıtası olarak kullanılamaz.

Son olarak vergiyi doğuran olay ile ilgili
Vergi Usul Kanunu’nun 9. Maddesinde;

Vergiyi
doğuran olayın kanunlarla yasak edilmiş bulunması mükellefiyeti ve vergi sorumluluğunu
kaldırmaz”

 Hükmü
bulunmaktadır.

Vergiyi doğuran olayın tespit edilmesinin
vergilendirme açısından önemi büyüktür.

Keza; devletin vergi alacağı vergiyi
doğuran olayla birlikte başlamaktadır. Mükellef için vergi borcu, devlet için
vergi alacağı şeklindeki ilişki vergiyi doğuran olayın ortaya çıkması ile
başlamaktadır.

Vergi borcunun doğması için verginin
konusunun var olması gerekli fakat yeterli bir şart değildir.

Vergi borcunun ortaya çıkması için hem
verginin konusunun olması hem de vergiyi doğuran olayın ortaya çıkması gerekir.
Vergi yükümlüsünün, verginin konusu ile kanunun öngördüğü biçimiyle ilişkiye
girmesi gerekir.

a- TRT BANDROL ÜCRETİNDE VERGİYİ
DOĞURAN OLAY:

3093 sayılı TRT Gelirleri kanunun 3. Maddesinde;

“Bu
Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen cihazları imal edenler satıştan önce;
ithal edenler ise serbest dolaşıma girişinde bandrol veya etiket almaya
mecburdur.”

Hükmü bulunmaktadır.

Buna göre vergiyi doğuran olay;

  • İMALATÇILAR AÇISINDAN VERGİYİ DOĞURAN
    OLAY:

İmalatçılar açısından imal etmiş oldukları
bandrole tabi cihazın satışıyla başlamaktadır.  Mükellefler söz konusu cihazların satışından
önce kanundaki matrah ve nispetler dahilinde peşin olarak veya teminat mektubu
karşılığı vadeli olarak BANDROL almak zorundadır.

Satılmayan ve stokta tutulan bandrole tabi
cihazlar için bandrol alınması zorunlu değildir.

Mükellefler piyasaya bandrolsüz cihaz
satamayacaklardır.

  • İTHALATÇILAR AÇISINDAN VERGİYİ DOĞURAN
    OLAY:

İthalatçılar açısından vergiyi doğuran
olay 2014 yılından önce aynen imalatçılar gibiydi. İthalatçıların
vergilendirilmesinde yaşanan sıkıntılar ve vergi kayıp ve kaçaklarının
ithalatçılarda daha yüksek oranda olması nedeniyle kaynağında vergileme yapmak
amacıyla değişikliğe gidilmiştir.

Kanunun 3. Maddesi 09.10.2014 tarih ve
6552 sayılı kanun ile 3093 sayılı kanunda yapılan değişiklik ile yukardaki gibi
olmuştur.

Sonuç olarak bandrole tabi cihaz
ithalatçıları(gerek ticari gerek ticari olmayan ithalat) açısından vergiyi
doğuran olay imalatçıların aksine SATIŞ değil, bu cihazlar gümrük hattından
geçerek millileşmesidir. Yani ülkemiz açısından serbest dolaşıma girmesidir.

İthalatçılar açısından imalatçılara göre
ek bir yük getirmektedir. Bununla birlikte teminat mektubu karşılığında vadeli
alım imkanı bulunmaktadır. Ancak bu durumda teminat mektup masrafları ile
karşılaşılabilecektir.

b- TRT ENERJİ PAYINDA VERGİYİ DOĞURAN
OLAY:

Enerji payı mükellefleri açısından vergiyi
doğuran olay 3093 sayılı kanunun4/c maddesiyle tanımlanmıştır.

Buna göre anılan madde hükmü aynen
aşağıdaki gibidir.

“Nihai
tüketiciye elektrik enerjisi satışı yapan lisans sahibi tüzel kişiler, iletim,
dağıtım ve perakende satış hizmetlerine ilişkin bedeller hariç olmak üzere,
elektrik enerjisi satış bedelinin (sanayi sicil belgesine sahip sanayi
işletmelerine yapılan elektrik enerjisi satışı hariç) yüzde ikisi tutarındaki
payı (Katma Değer Vergisi, diğer vergiler, fon ve paylar ile benzeri kesintiler
hariç) faturalarında ayrıca gösterir ve bu kapsamdaki bedelleri Türkiye
Radyo-Televizyon Kurumuna intikal ettirirler.”

Madde metninden açıkça görüleceği üzere
vergiyi doğuran olay NİHAİ TÜKETİCİYE ELEKTRİK ENERJİSİ SATILMASIDIR.

Burada vergilendirme açısından ilk sıkıntı
NİHAİ TÜKETİCİ nin meri mevzuatta açık tanımının olmamasından kaynaklanmıştır.

Bu sıkıntılar;

-Kanunun ilk uygulamasında bazı grup
firmaları, elektrik üreten lisans sahibi grup ortaklarına  olan enerji satışını nihai tüketiciye olan
satış olarak algılamayıp TRT payı ödemek istememişler ve konuyu yargıya
taşımışlardır.

– İlk uygulamada Lisans sahibi firma
elektrik üretiminin yanında tekstil veya çimento fabrikası vb. diğer işeride
aynı firma çatısında yapabiliyordu bunlara gerek sayaç kullanılıp gerekse sayaç
kullanılmadan doğrudan hat çekilerek verilen elektrik içinde bu firmalar NİHAİ
TÜKETİCİ  değil diyerek ödeme yapmak istememiş
ve konuyu yargıya taşımışlardır.

-son olarak elektrik santralinin kendi
ihtiyaçları için kişisel tüketimine sevk ettiği elektrik içinde aynı
gerekçelerle TRT payı ödemesinde bulunmak istemedikleri ve konuyu yargıya
taşıdıkları görülmüştür.

BÜTÜN BU İTİRAZLAR YARGIDA TRT LEHİNE
SONUÇLANMIŞTIR. BAŞKA BİR YAZIMIZDA DETAYLARI VERİLECEK OLAN MAHKEME KARARLARI
SONUCU NİHAİ TÜKETİCİ KAVRAMINDAN SADECE HANE HALKINI ALGILANMAYACAĞI ELEKTİRĞİ
SON TÜKETEN VEYA İMALATTA KULLANAN KİŞİ VE FİRMALARIN ANLAŞILMASI GEREKTİĞİNE
DAİR GÖRÜŞ OLUŞMUŞTUR.

Bununla birlikte sanayici firmaların ve bunların oluşturduğu sivil toplum kuruluşların yoğun baskıları sonucu 3093 sayılı kanunda sonradan yapılan bir değişiklik ile kanun uygulaması açısından NİHAİ TÜKETİCİ VASFINA SAHİP OLAN sanayi sicil belgesine sahip olan imalatçılara yapılan satışlar da VERGİYİ DOĞURAN OLAY OLUŞMASINA RAĞMEN TRT payı ödemekten muaf tutulmuşlardır.

Hakkında admin

Check Also

KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ UYGULAMASINDA SIKÇA SORULAN SORULAR

KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ UYGULAMASINDA SIKÇA SORULAN SORULAR 1. Bu uygulamadan kaç ay yararlanabilirim? Kısa çalışma …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

×