Abdullah ÇAVUŞ – BİLGİ & DENEYİM PAYLAŞIM PORTALI “Bilgiye sahip olarak doğmuş birisi değilim. Öğrenmeye çalışıyorum ve Öğretmeyi seviyorum” Konfüçyüs
İlgili Yazılar
(100 SORUDA DERNEKLER KANUNU SORU-89)
Abdullah ÇAVUŞ/E.Vergi Müfettişi-Bağımsız Denetçi
Gıda Bankası; Bağışlanan veya üretim fazlası sağlığa uygun her türlü gıdayı tedarik eden, uygun şartlarda depolayan ve bu ürünleri doğrudan veya değişik yardım kuruluşları vasıtasıyla fakirlere ve doğal afetlerden etkilenenlere ulaştıran ve kâr amacı gütmeyen dernek ve vakıfların oluşturduğu organizasyonlar olarak tanımlanmıştır.
İş bu yazımızda GIDA BANKALARINA vergi mükellefleri tarafından yapılan GIDA,TEMİZLİK, YAKACAK VEYA TEMİZLİK MALZEMELERİ bağışların vergiden indirilip indirilemeyeceği hususu ayrıntılı olarak değerlendirilecektir.
I-GELİR VERGİSİ KANUNUNDA GIDA BANKACILIĞINA DAİR HÜKÜMLER
Gelir Vergisi Kanunun İndirilecek Giderler başlıklı 40.cı maddesinde “ Safi kazancın tesbit edilmesi için, aşağıdaki giderlerin indirilmesi kabul edilir” hükmü bulunmaktadır.
Anılan Maddenin 10 numaralı bendi ise aynen aşağıdaki gibidir
“Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedeli.”
Gelir Vergisi Kanunun Diğer İndirimler başlıklı 89.cu maddesinde” Gelir vergisi matrahının tespitinde, gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden aşağıdaki indirimler yapılabilir”
Hükmü bulunmaktadır.
Anılan maddenin 6 numaralı bendi ise aynen aşağıdaki gibidir.
“Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedelinin tamamı”
II- KURUMLAR VERGİSİ KANUNUNDAKİ DÜZENLEMELER
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun “Safi kurum kazancı” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında, kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı; maddenin ikinci fıkrasında ise safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Görüleceği üzere Kurumlar vergisi kanununda Safi Kurum Kazancı başlıklı 6.cı maddesinde Gelir Vergisi kanuna atıf yapılmaktadır.
Bu durumda GVK 40 ve GVK 89.cu madde hükümleri Kurumlar Vergisi Mükellefleri içinde geçerlidir.
III-KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNUNDA BANKACILIĞINA DAİR HÜKÜMLER
Katma Değer Vergisinin 17.ci maddesinde Kültür ve Eğitim Amacı Taşıyan İstisnalar düzenlenmiştir.
Gıda Bankacılığı kapsamında yapılan bağışlar 3065 sayılı Kanununun 17/2-b maddesine göre Katma Değer Vergisinden müstesnadır.
Katma Değer Vergisinin 17. Maddesi “Kültür ve Eğitim Amacını Taşıyan İstisnalar” başlığını taşımakta olup 2-b bendi ile; fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin tesliminin katma değer vergisinden istisna olduğu hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu düzenlemeler çerçevesinde, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerince bağışın dernek veya vakfa doğrudan yapılmış olması gerekmektedir.
İhtiyaç sahiplerine doğrudan yapılan bağış ve yardımlar ile başka kurum ve kuruluşlara yapılacak olan bağış ve yardımlar bu kapsamda değerlendirilmemektedir.
Aynı Kanunun 30/a ve 32’nci maddelerine göre, kısmi istisna mahiyetindeki bu teslimin (gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddesi bağışlarının) bünyesine giren Katma Değer Vergisi tutarı, 01.01.2019 tarihinden itibaren 7104 sayılı kanunla maddeye eklenen hükümle, KDV Kanununun 17/2-b bendinde yer alan bağışlara konu olan mal ve hizmetlerin alış vesikalarında gösterilen veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan katma değer vergisi indirilebilecektir.
IV- GELİR VERGİSİ KANUNU TEBLİĞİNDE GIDA BANKACILIĞINA DAİR DÜZENLEMELER
Gıda bankacılığı kapsamında yapılacak bağışlara ilişkin usul ve esaslar 251 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile belirlenmiş olup gıda bankacılığı nedeniyle vergi avantajlarından yararlanılabilmesi için;
1- Gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddesi bağışının dernek veya vakfa yapılmış olması,
2-Bağışı kabul edecek dernek veya vakfın tüzüğünde veya senedinde ihtiyacı bulunanlara gıda, temizlik, giyecek ve yakacak yardımı yapabilmesine ilişkin hükümlerin bulunması,
3-Gıda Bankacılığı kapsamında yapılacak bağışların gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddesi niteliğinde olması,
4- Bağışların şartlı olarak (bedelsiz olarak ihtiyaç sahiplerine dağıtılmak üzere) yapılması gerekmekte olup gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddesi niteliği taşımayan veya şartlı olarak yapılmayan bağışlar gıda bankacılığı kapsamında yapılan bağış olarak değerlendirilemeyecektir.
Aynı Tebliğin “Bağış yapanlarca düzenlenecek belge” başlıklı bölümünde Gelir Vergisi Kanunu’nun 40’ıncı maddesi hükmü çerçevesinde indirim konusu yapılacak bağışların, bağışa konu mal bedeli Vergi Usul Kanunu’nun 232’inci maddesinde belirtilen fatura düzenleme sınırının altında kalsa dahi mutlaka bağışlanan mala ilişkin bilgileri eksiksiz olarak içerecek ve bağış yapılan dernek veya vakıf adına düzenlenecek fatura ile belgelendirileceği; söz konusu faturada “İhtiyaç sahiplerine yardım şartıyla bağışlandığından KDV hesaplanmamıştır.” ibaresinin yer almasının zorunlu olduğu ayrıca taşıma için sevk irsaliyesi düzenleneceği; Gelir Vergisi Kanunu‘nun 89’uncu maddesinde yapılan düzenleme çerçevesinde, yıllık beyannamede yer alacak gelir vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılacak işlemlerde bağışı yapan tarafından bir belge düzenlenmesine gerek bulunmadığı; varsa bağış yapılan malın edinimine ilişkin belgelerin saklanmasının zorunlu olduğu açıklanmıştır.
Ayrıca söz konusu Tebliğde dernek veya vakıfların kendi mevzuatlarında öngördüğü belgeleri düzenleyerek bağış yapanlara bir örneğinin verileceği ve “Kayıt düzeni ve beyannamelerde gösterim” başlıklı bölümünde de ticari işletmeye dahil malların (gıda, temizlik, giyecek, yakacak maddelerinin) bağışlanması durumunda bu malların maliyet bedelinin Gelir Vergisi Kanunu’nun 40’ıncı maddesi çerçevesinde gider kaydedileceği; bu işlemin faturanın bir yandan gelir bir yandan da gider kaydedilmesi suretiyle gerçekleştirileceği ve bağışlanan gıda, temizlik, giyecek, yakacak maddelerinin işletmeye dahil olmaması halinde ise söz konusu malın maliyet bedeli (KDV dahil) Gelir Vergisi Kanunu’nun 89’uncu maddesi çerçevesinde yıllık beyannamenin bağış ve yardımlara ilişkin bölümüne yazılarak gelir vergisi matrahının tespitinde indirim olarak dikkate alınacağı belirtilmiştir.
VI- GIDA BANKACILIĞI FAALİYETİNDE KULLANILMAK ÜZERE NAKİT PARA GÖNDERİLMESİ
Bazı durumlarda mükellefler tarafından GID BANKALARINA gıda, giyecek, yakacak veya temizlik malzemeleri bağışı yerine bunları satın alsınlar diye NAKİT PARA YARDIMINDA bulunulmaktadır.
Bu durumun vergi istisnaları ve indirimlerini etkileyip eteklemediği konusunda belirsizlikler bulunmaktaydı.
Konu ile ilgili olarak ALTINPUAN GIDA BANKASI DERNEĞİ tarafından 2025 yılında MUKTEZA talebinde bulunulmuştur.
Ankara Defterdarlığı Gelir Kanunları KDV ve ÖTV Grup Müdürlüğünce verilen 24.06.2025 tarihli muktezanın özeti aynen aşağıdaki gibidir.
“Kurumsal bağışçılar tarafından Derneğinizin banka hesabına “GIDA BANKACILIĞI FAALİYETİNDE KULLANILMAK ÜZERE GÖNDERİLMİŞTİR” Açıklamalı dekontla havale yapılması, havale edilen meblağ ile Derneğiniz tarafından söz konusu gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri adına gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddesi alınarak faturanın da bu gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri adına düzenlettirilmesi ve Gelir Vergisi Kanunu’nun 40 ve 89’uncu maddeleri ile 251 Seri No.lu Gelir Vergisi Tebliğinde belirtilen ve yukarıda açıklanan şartların taşınması kaydıyla, gıda bankacılığı kapsamında doğrudan veya dolaylı olarak bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedellerinin vergi matrahının tespitinde bağış yapanın hukuki statüsüne göre gider veya indirim olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır.”
Şeklinde görüş verildiği görülmektedir.
