Anasayfa / Manşet / VAKIFLARIN VE VAKIF İKTİSADİ İŞLETMELERİNİN TUTACAĞI DEFTERLER/ABDULLAH ÇAVUŞ-E.VERGİ MÜFETTİŞİ (31.07.2021)

VAKIFLARIN VE VAKIF İKTİSADİ İŞLETMELERİNİN TUTACAĞI DEFTERLER/ABDULLAH ÇAVUŞ-E.VERGİ MÜFETTİŞİ (31.07.2021)

VAKIFLARIN VE VAKIF İKTİSADİ İŞLETMELERİNİN TUTACAĞI DEFTERLER

Abdullah ÇAVUŞ/E. Vergi Müfettişi 31.07.2021

Vakıfların tutacağı defterler ile ilgili birincil mevzuat düzenlemesi Vakıflar Kanunu ve bu kanunun uygulaması ile ilgili olarak çıkarılan Vakıflar Yönetmeliği ile yapılmıştır.

Bunun dışında 213 sayılı Vergi Usul Kanununda vergi mükelleflerinin tutacağı defterlere ilişkin düzenlemeler yapılmıştır.  Bu düzenlemeler Vakıfların Kuracağı İktisadi İşletmeler ile Sermaye Şirketlerinin tutacağı defterler ile ilgili hususlar açısından önemlidir.

Son olarak Kurumlar Vergisi Kanunu Vakıf Tüzel Kişiliğinin kendisini vergi mükellefi olarak saymamış vakfa ait iktisadi işletmelerin Kurumlar Vergisi Mükellefi olacağına yönelik düzenlemeler yapmıştır.

Tüm bu düzenlemeler konusunda yaptığımız araştırma sonuçlarına ilişkin iş bu makale kaleme alınmıştır.

I- VAKIFLAR KANUNU :

5737 sayılı vakıflar kanunun 37. Maddesi aynen aşağıdaki gibidir.

Vakıf muhasebesi

MADDE 31 – Vakıflar, muhasebe kayıtlarını Genel Müdürlükçe belirlenecek usûl ve esaslar dahilinde tutmak zorundadırlar. Tutulacak defter ve kayıtlar ile ilgili usûl ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.

Mazbut vakıfların her birinin gelir ve giderleri ayrı ayrı takip edilir.

Vakıflar, varlıklarını, ekonomik kural ve riskleri gözetmek suretiyle değerlendirirler.

II- VAKIFLAR YÖNETMELİĞİ:

27.09.2008 tarih ve 27010 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Vakıflar Yönetmeliğinin Vakıfların Muhasebesi başlıklı Altıncı bölümde konuya açıklık getirilmektedir.

İlgili maddeler aynen aşağıdaki gibidir.

 Vakıfların muhasebesi                   

MADDE 50 – (1) Yeni vakıflar ile mülhak, cemaat ve esnaf vakıfları, muhasebe kayıtlarını Genel Müdürlüğün resmi internet sitesinde yayımlanacak Vakıflar Tek Düzen Hesap Planına uygun olarak tutarlar, bilânço ve gelir tablolarını da bu plan ekindeki örnek tablolara göre düzenlerler.

(2) Yıllık brüt geliri 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 177 inci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde yer alan ve her yıl Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarının üzerinde bulunan vakıflar ile vergi muafiyeti, işletmesi, iştiraki, şube ve temsilciliği olan vakıfların bilanço esasına göre defter tutmaları zorunludur.

(3) Bilanço esasına göre defter tutmayı gerektirmeyen vakıflar, işletme esasına göre defter tutabilirler.

(4) Vakıflar muhasebe kayıtlarını ve belgelerinin tevsikini 213 sayılı Vergi Usul Kanununda belirtilen hükümlere uygun olarak yaparlar.

(5) Mülhak vakıflar, ayrıca Ek-8’deki yıllık hesap cetvellerini düzenleyerek her takvim yılının ilk altı ayı içerisinde bölge müdürlüğüne vermek zorundadırlar. Mülhak vakıf yöneticisinin ibraz ettiği belgeler ve vakfiyede belirtilen hayır şartları esas alınarak, kesin hesap bölge müdürlüğünce kontrol edildikten sonra onaylanmak üzere Genel Müdürlüğe gönderilir.

Tutulacak defterler

MADDE 51 – (1) Vakıflar;

a) İşletme hesabı esasında; karar defteri, işletme hesabı defteri ile bağış makbuzu kayıt defterini,

b) Bilanço esasında ise; karar defteri, yevmiye defteri, büyük defter, envanter defteri ile bağış makbuzu kayıt defterini, tutmak zorundadırlar.

III-VERGİ USUL KANUNU

Vergi Usul kanununda defter tutma açısından tüccarlar 1. Sınıf tüccarlar ve 2.ci sınıf tüccarlar olarak ikiye ayrılmışlardır.

1.sınıf tüccarlar Bilanço Esasında Defter tutmak zorundadırlar

2.Sınıf Tüccarlar ise İletme Hesabı Esasında Defter tutmak zorundadırlar.

Konuya ilişkin maddeler aynen aşağıdaki gibidir.

Defter Tutma Bakımından Tüccarlar;

Tüccar sınıfları:

Madde 176 – Tüccarlar, defter tutma bakımından iki sınıfa ayrılır:

I inci sınıf tüccarlar, bilanço esasına göre;

II nci sınıf tüccarlar, işletme hesabı esasına göre; defter tutarlar.

Birinci sınıf tüccarlar

Madde 177 – (Değişik 30/12/1980-2365/26 md.)

Aşağıda yazılı tüccarlar, I inci sınıfa dahildirler:

  1. Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık alımlarının tutarı 7.200.000.000 (300.000 TL) lirayı veya satışlarının tutarı 8.640.000.000 (420.000 TL) lirayı aşanlar;
  2. Birinci bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşıp da bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatı 3.600.000.000 (150.000 TL) lirayı aşanlar;
  3. 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı, işlerin birlikte yapılması halinde 2 numaralı bentte yazılı iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı 7.200.000.000 (300.000 TL) lirayı aşanlar;
  4. Her türlü ticaret şirketleri (Adi şirketler iştigal nevileri yukardaki bentlerden hangisine giriyorsa o bent hükmüne tabidir.
  5. Kurumlar Vergisine tabi olan diğer tüzelkişiler (Bunlardan işlerinin icabı bilanço esasına göre defter tutmalarına imkan veya lüzum görülmeyenlerin, işletme hesabına göre defter tutmalarına Maliye Bakanlığınca müsaade edilir.);
  6. İhtiyari olarak bilanço esasına göre defter tutmayı tercih edenler.

İkinci sınıf tüccarlar:

Madde 178 – Aşağıda yazılı tüccarlar II nci sınıfa dahildirler:

  1. 177 nci maddede yazılı olanların dışında kalanlar;
  2. Kurumlar Vergisi mükelleflerinden işletme hesabı esasına göre defter tutmalarına Maliye Bakanlığınca müsaade edilenler.

Yeniden işe başlıyan tüccarlar yıllık iş hacimlarına göre sınıflandırılıncaya kadar II nci sınıf tüccarlar gibi hareket edebilirler.

Bilanço esasında tutulacak defterler:

Madde 182 – Bilanço esasında aşağıdaki defterler tutulur:

  1. Yevmiye defteri;
  2. Defterikebir;
  3. Envanter defteri (Mevcudat ve muazene defteri);

Yevmiye defteri:

Madde 183 – Yevmiye defteri, kayda geçirilmesi icabeden muamalelerin tarih sırasıyla ve madde halinde tertipli olarak yazıldığı defterdir.

(Değişik: 4/12/1985-3239/16 md.) Yevmiye defteri ciltli ve sahifeleri müteselsil sıra numaralı olur. Mükellefler diledikleri takdirde yevmiye defteri ve tutulması zorunlu diğer defterlerini müteharrik yapraklı olarak kullanabilirler.

Defterikebir:

Madde 184 – Defterikebir, yevmiye defterine geçirilmiş olan muameleleri buradan alarak usulüne göre hesaplara dağıtan ve tasnifli olarak bu hesaplarda toplıyan defterdir.

Envanter defteri ve bilanço günü:

Madde 185 – Envanter defterine işe başlama tarihinde ve metaakıben her hesap döneminin sonunda çıkarılan envanterler ve bilançolar kaydolunur ve bu tarihe “bilanço günü” denir. Envanter defteri ciltli ve sayfaları müteselsil sıra numaralı olur.

IV- SONUÇ

Vakıfların tutacakları defterler konusunu, Vergi Usul Yasasının Defter Tutma Bakamından Tüccarlar başlıklı bölümde gösterilen 176-177 maddelerdeki hükümler ile, yukarıya alınan Vakıflar yönetmeliğinin 50 ve 51. Maddelerindeki hükümleri bir arada düşünerek değerlendirmek gerekmektedir.

Bunlara göre;

  1. Vergi Usul Kanununun 177 inci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde yer alan ve her yıl Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarının üzerinde bulunan vakıflar bilanço esasına göre defter tutmaları zorunludur.
  2. Bilanço esasına göre defter tutmayı gerektirmeyen vakıflar, işletme esasına göre defter tutabilirler.
  3. İştiraki olan vakıflar vakıf yönetmeliği hükümleri gereği her halükarda bilanço usulünde defter tutmak zorundadır.
  4. Şube veya temsilciliği olan vakıflar yönetmelik hükümleri gereği her halükarda bilanço usulünde defter tutmak zorundadırlar
  5. Bakanlar Kurulundan Vakıf Muafiyet belgesi almış olan vakıflarda yönetmelik hükümleri gereği her halükarda bilanço usulünde defter tutmak zorundadırlar
  6. İşletme hesabı esasında;

a- Karar defteri,

b- İşletme hesabı defteri

c- Bağış makbuzu kayıt defteri,

  1. Bilanço esasında ise;

a- Karar defteri,

b-Yevmiye defteri,

c-Büyük defter,

d-Envanter defteri

d-Bağış makbuzu kayıt defterini,

Tutmak zorundadırlar.

8.Vakfa ait iktisadi işletmeler  ise kurumlar vergisi Mükellefi olduklarından dolayı, her halükarda bilanço usulüne göre defter tutmaları ve vakıf defterlerinden ayrı olarak İktisadi işletmeleri  için de ayrıca defter tasdik ettirmeleri zorunludur.

Hakkında admin

Check Also

PARTİ MALİ DENETİMLERİNDE İLK İNCELEME SÜRECİNDE İSTENİLEN EVRAKLAR / ABDULLAH ÇAVUŞ (07.08.2021)

PARTİ MALİ DENETİMLERİNDE İLK İNCELEME SÜRECİNDE İSTENİLEN EVRAKLAR  ABDULLAH ÇAVUŞ/Bağımsız Denetçiler Derneği Başkanı (07.08.2021) Siyasi …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

×