Anasayfa / Manşet / TRT ENERJİ PAYI MATRAHINDA DÜNDEN BUGÜNE YAPILAN DÜZENLEMELER/Abdullah ÇAVUŞ

TRT ENERJİ PAYI MATRAHINDA DÜNDEN BUGÜNE YAPILAN DÜZENLEMELER/Abdullah ÇAVUŞ

DÜNDEN BUGÜNE TRT ENERJİ PAYI MATRAHINDA YAPILAN DÜZENLEMELER/Abdullah ÇAVUŞ

Nihai tüketicilerin elektrik faturalarında elektrik bedeline ilave olarak alınan TRT PAYI öteden beri tartışılan bir konudur.Gerek siyasetçiler ve gerekse konunun tarafı olan sivil toplum kuruluşları ve doğal olarak TRT payı ödeyen nihai tüketiciler konu ile ilgili her fırsatta eleştirilerini dile getirmektedirler.

TRT enerji payının
kaldırılması öteden beri gündemde olan bir huşu olmakla birlikte Anayasal bir
kurum olan TRT benzeri kurumların tüm dünyada olması ve finansmanının
ülkemizdekine benzer şeklide karşılanmasının dolayı, TRT enerji PAYI’ndan temelli
vazgeçmek ancak bunun yerine kaim olacak başka bir gelir unsuru bulmakla mümkün
olacaktır.

Daha önceki birçok yazımızda
Avrupa Birliği ülkelerinde TRT benzeri yayın kuruluşlarının finansman usulleri
hakkında detay bilgiler vermiştik.

Dileyen arkadaşlar kişisel web
sayfamız (www.abdullahcavus.com.tr)
üzerinden bu yazılarımıza kolayca erişebilmektedirler.

Sonuç olarak şimdilik TRT
enerji Payının tamamen kaldırılması pek mümkün görünmemektedir.

Bununla birlikte
sanayicilerimiz ve enerji firması sahiplerinin TBMM ve Hükümet üzerindeki
etkileri sonucu TRT Enerji PAYI matrahında kanun değişiklileri yoluyla zamanla
daralmalar meydana gelmiştir.

Kanun değişiklilerinin dışında
enerji tarifelerini belirleme yetkisi bulunan EPDK da zaman zaman kanuna aykırı
olarak TRT Enerji Payı Matrahına yasaya aykırı şekilde müdahaleler yapmıştır.
Nitekim EPDK’ nın bu yetki aşımları TRT tarafından dava konusu yapılmıştır.

Bu yazımızda TRT Enerji Payı
Matrahı konusunda yapılan yasal düzenlemeler ışığında dünden bugüne TRT Enerji
Payı matrahı konusunda bilgilendirmeler yapmaya çalışacağız.

TRT Enerji Payı Matrahına 3093
sayılı kanunun 4/C  maddesinde  tarif edilmektedir.

Bu madde üzerinde yapılan
değişiklikler ve tarihleri aşağıdaki gibidir.

1- İlk önemli değişiklik
09.07.2008 tarih ve 5784 sayılı kanunun 11. maddesiyle yapılmıştır.

2- ikinci önemli değiş ilklik
ise 10.09.2014 tarih ve 6552 sayılı kanunun 144. maddesiyle yapılmıştır.

3- Üçüncü önemli
değişiklik18.06.2017 tarih ve 7033 sayılı Kanunun 27. Maddesiyle yapılmıştır.

I-
BU DEĞİŞİKLİKLER ÖNCESİ VE SONRASI İLGİLİ KANUN MADDESİ KRONOLOJİK SIRAYLA
AŞAĞIDAKİ GİBİDİR.

1-  TRT Payı Matrahının 2008 yılı
Değişikliğinden Önceki İlk Hali:

“Türkiye
Elektrik Dağıtım A.Ş. ve Türkiye Elektrik Üretim-İletim A.Ş. ile bu
kuruluşların dışında kanunla elektrik üretimi ve iletimi tesisleri kurmaya ve
işletmeye, dağıtım ve ticaretini yapmaya yetkili kılınan diğer kurum, kuruluş
ve işletmeler nihai tüketiciye satılan enerjiden elde edilen gayri safi satış
hasılatının (katma değer vergisi hariç, tüm fon, vergi ve paylar dahil) % 3,5
oranı tutarındaki payı Türkiye Radyo Televizyon Kurumuna intikal ettirirler.

2-
 2008 yılında Yapılan Değişiklik
Sonrası TRT Enerji Payı Matrahı:

“Nihai  tüketiciye elektrik enerjisi satışı yapan
lisans sahibi tüzel kişiler, iletim, dağıtım ve perakende satış hizmetlerine ilişkin
bedeller hariç olmak üzere, elektrik enerjisi satış bedelinin yüzde ikisi
tutarındaki payı (Katma Değer Vergisi, diğer vergiler, fon ve paylar ile
benzeri kesintiler hariç) faturalarında ayrıca gösterir ve bu kapsamdaki
bedelleri Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna intikal ettirirler.

Organize
sanayi bölgeleri tüzel kişilikleri, serbest tüketici olarak tedarikçilerden
katılımcıları için temin ettikleri enerjiye ilişkin olarak Türkiye
Radyo-Televizyon Kurumuna ayrıca pay yatırmaz”

3-
2014 Yılında Yapılan Değişiklikten Sonraki Mevcut Durum:

c) (Değişik : 9/7/2008-5784/11 md.) Nihai  tüketiciye elektrik enerjisi satışı yapan lisans sahibi tüzel kişiler, iletim, dağıtım ve perakende satış hizmetlerine ilişkin bedeller hariç olmak üzere, elektrik enerjisi satış bedelinin yüzde ikisi tutarındaki payı (Katma Değer Vergisi, diğer vergiler, fon ve paylar ile benzeri kesintiler hariç) faturalarında ayrıca gösterir ve bu kapsamdaki bedelleri Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna intikal ettirirler. (Mülga ikinci cümle: 10/9/2014-6552/144 md.)

(Bu değişiklikte OSB lerle ilgili istisna düzenlemesi tekrar metin dışına alınmıştır .2008 öncesine dönülmüştür)

4-
2017 Yılında Yapılan Değişiklikten Sonra En Son Durum:

c) (Değişik : 9/7/2008-5784/11 md.) Nihai  tüketiciye elektrik enerjisi satışı yapan lisans sahibi tüzel kişiler, iletim, dağıtım ve perakende satış hizmetlerine ilişkin bedeller hariç olmak üzere, elektrik enerjisi satış bedelinin (sanayi sicil belgesine sahip sanayi işletmelerine yapılan elektrik enerjisi satışı hariç) yüzde ikisi tutarındaki payı (Katma Değer Vergisi, diğer vergiler, fon ve paylar ile benzeri kesintiler hariç) faturalarında ayrıca gösterir ve bu kapsamdaki bedelleri Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna intikal ettirirler. (Mülga ikinci cümle: 10/9/2014-6552/144 md.)

(Bu değişiklik ile sanayi sicil belgesine sahip işletmeler TRT payı matrahı dışına alınmıştır)

II-
DEĞİŞİKLİKLERİN ÖNCESİ VE SONRASI

1-
2008 Değişikliği neler Getirdi:

a- Eski halinde sadece KDV
hariç bedel üzerinden TRT enerji payı tahsil edilmekte iken yeni haline göre
KDV’si ve diğer vergiler, fon ve paylar ile benzeri kesintilerde hariç
tutulmuştur.

b-Eski halinde “iletim, dağıtım ve perakende satış
hizmetlerine”
ilişkin bedeller de TRT payı matrahına dahil iken 2008 yılı
değişikliği ile TRT Payı matrahı dışına çıkarılmıştır.

c- Mükellef
Kapsamında Daralma Olmuştur:

Kanunda 26.07.2008 tarihinde
yapılan değişiklikle OSB’ler kapsam dışı tutulmuştur. Maddenin yeni haline göre
OSB tüzel kişilikleri, serbest tüketici olarak tedarikçilerden katılımcıları
için temin ettikleri enerjiye ilişkin olarak TRT ye ayrıca pay yatırmaz hükmü
bulunmaktadır.

Dolayısıyla OSB ler
tedarikçileri için elektrik üreticisi firmalardan temin ettikleri ve üzerine
bir bedel ilave ederek üyelerine sattıkları enerji payının bu ilave bedeli
üzerinden TRT payı ödemekte iken artık ödemeyeceklerdir.

Sonuç olarak TRT payı
mükellefleri açısından yönünden mükellef sayısında daralma olmuştur.

Ancak OSB’ler kendileri
elektrik üretip satmaları halinde TRT payı ödemekle mükellef olmaya devam
edeceklerdir.

2008 yılı değişikleri sonucu
TRT enerji payı gelirleri açısından ciddi daralmalar oluşmuştur.

Bununla birlikte bu tarihten
sonra TRT enerji gelirleri payında ciddi düşmeler beklenmesine rağmen, 2008
yılında elektriğe yapılan toplam % 45 oranında yapılan zamlar (Ocak%10,
Temmuz%25, Ekim %10) dolayısıyla rakamsal olarak ciddi bir kaybı olamamıştır.

2-
2014 Değişikliği Ne Getirdi:

2014 yılında yapılan kanun
değişikliği ile daha önceki düzenleme ile TRT payı Matrahı dışına alınan OSB
ler tekrar TRT payı mükellefi olmuşlardır.

3-
2017 yılında 7033 sayılı Kanunun 27. Maddesiyle Yapılan Değişiklik İle Neler
Oldu:

2017 yılı değişikliği ile TRT
payında mükellefler açısından tekrar bir daralma oluşmuştur.

Malumları olduğu üzere TRT
payının mükellefleri nihai tüketicilerdir.

Nihai tüketici ise sadece Hane
halkı değildir. 

Elektriği kullanan
sanayicilerde kanun uygulaması açısından NİHAİ TÜKETİCİ olup tükettiği elektrik
bedeli üzerinden TRT payı ödemesi yapmaktaydı.

Öteden beri sanayicilerimizi
desteklemek adına enerji payı girdileri üzerinde indirim yapılması hususu hep
tartışılır olmuştur.

Bu kapsamda 2014 yılında 3093
sayılı kanunda yapılan bir değişiklik ile “sanayi sicil belgesine sahip sanayi
işletmelerine yapılan elektrik enerjisi satışı hariç” hükmü getirilmiş olup TRT
payı mükellefleri açısından ikinci bir daralma yaşanmıştır.

III-SONUÇ
ve DEĞERLENDİRME

Yukarıda detaylı olarak
açıklandığı üzere TRT ENERJİ PAYI MATRAHI ve MÜKELLEFLERİ konusunda 2008 yılı
öncesine göre ciddi daralmalar meydana gelmiştir.

Daha önce elektrik
faturalarındaki KDV dahil tüm unsurlar üzerinden TRT enerji payı alınmakta iken
2008 yılında daha önce matraha dahil olan bir çok unsur matrah dışına
alınmıştır.

Keza 2008 değişikliği ile
OSB’lere istisna tanınmıştır.

Bununla birlikte ilgili kanun
değişiklilerinden önce de OSB lerin 3093 sayılı kanunun açık hükmüne rağmen TRT
payı ödememeleri ve diğer enerji üreten firmaların TRT payı Matrahına dahil
olan unsurlar konusunda kanuna aykırı itirazları dolayısıyla oldukça çok
davalar açılmıştır.

2014 değişikliği ile OSB ler
tekrar TRT payı mükellefi olmuşlardır.

2017 değişikliği ile sanayi
sicil belgesine sahip olan mükellefler (istisnaları olmakla birlikte bunların
birçoğu OSB bölgesindedir) için yeniden istisna getirilmiştir.

Görüleceği üzere 2008 sonrası
3 ayrı defa kanun değişikliği ile TRT payı matrahı ve mükellefleri üzerinde
yasal değişiklikler yapılmıştır.

Bu sık kanun değişiklikleri
uygulama konusunda bazı sıkıntılar yaşanmasına neden olmuştur.

Bununla birlikte bu kanun
değişikliklerinin dışında fiyat tarifesi ayarlama yetkisi bulunan ama kanunen
konmuş TRT payına müdahale yetkisi bulunmayan EPDK da yasalara aykırı bir
şekilde TRT payı matrahı konusunda düzenleme yapmaya kalkmıştır.

EPDK elektrik tarifesi
hakkında düzenleme yetkisi bulunan EPDK 3093 sayılı kanuna rağmen TRT enerji
Payı Matrahında daralma yaratan kurul kararı konusunda da TRT tarafından
davalar açılmıştır.

Bu davalar ve TRT Payı
matrahına dahil olması gereken TARİFE UNSURLARI konusunda ayrıca yazılarımız
olacaktır.

Hakkında admin

Check Also

İŞ-KUR KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ UYGULAMASI VE TALEP EDİLEN BELGELER (25.03.2020)

İŞ-KUR KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ UYGULAMASI TALEP EDİLEN BELGELER (25.03.2020) 1-Kısa Çalışma Ödeneği Uygulaması Desteği Genel …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

×