Anasayfa / Manşet / TRT BANDROL CEZALARINDA ESKİ VE YENİ UYGULAMALAR/Abdullah ÇAVUŞ/TRT Strateji Uzmanı

TRT BANDROL CEZALARINDA ESKİ VE YENİ UYGULAMALAR/Abdullah ÇAVUŞ/TRT Strateji Uzmanı

Anayasamız gereği kamu hizmeti
yayıncılığı yapmakla görevlendirilmiş TEK yayın kurulu olan TRT’nin
özerkliğinin teminatı olarak 1984 yılında 3093 sayılı TRT Gelirleri Kanunu
çıkarılmıştır.

Bu kanunda TRT’nin en önemli
iki gelir kaleminden biri kanunda sayılı cihazların imalatçı veya ithalatçıları
tarafından bir defaya mahsus olmak üzere TRT’ye ödenecek olan bandrol ücreti
gelmektedir.

3093 sayılı TRT Gelirleri
Kanunu uyarınca Radyo ve Televizyon başta olmak üzere televizyon yayınlarını
izleme imkanı ve özelliği bulunan cep telefonları ve bilgisayarlar gibi
cihazlar için bu cihazların imalatçıları veya ithalatçısı konumunda olan
satıcıları tarafından TRT’ye bandrol ücreti ödenmesi zorunlu olup bu ödemenin
belgesi niteliğinde ise TRT’den bandrol alınması gerekmektedir.

1-
TRT BANDROLÜ NE ZAMAN ALINMAK ZORUNDADIR?

3093 sayılı kanunun 3. Maddesinde
2014 yılında yapılan düzenleme ile ithalatçılar için özel düzenleme yapılmış ve
bunların ithal ettikleri cihazları serbest dolaşıma girişlerinde bandrol
alacaklarına yönelik yeni bir düzenleme yapılmıştır.

3093 sayılı kanunun 3. Maddesi
hükmü aynen aşağıdaki gibidir.

Madde 3 – (Değişik birinci
fıkra: 10/9/2014-6552/104 md.) Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen
cihazları imal edenler satıştan önce; ithal edenler ise serbest dolaşıma
girişinde bandrol veya etiket almaya mecburdur.

Bu bandrol veya etiketler
Türkiye Radyo – Televizyon Kurumu tarafından veya bu Kurumun yetkili kılacağı
diğer kurum veya kuruluşlar tarafından verilir.

Sonuç olarak 2014 yılında
yapılan yeni düzenleme gereği;

1-İmalatçılar bandrole tabi
cihazların satışından önce

2-İthalatçılar ise bu cihazların
serbest dolaşıma girmesinden önce TRT’ den peşin olarak veya TEMİNAT Mukabili
vadeli olarak bandrol almak zorundadırlar.

2-
BANDROLSÜZ CİHAZ SATANLARA KESİLECEK OLAN CEZALAR

3093 sayılı Kanun’un Ceza
hükmü başlıklı 6. maddesinde “ Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen
cihazların bandrolsüz veya etiketsiz satışını yapan imalatçı veya ithalatçıya
Kurum tarafından bandrolsüz veya etiketsiz satılan veya satışa arz edilen her
cihazlar için kesilecek olan cezaya ilişkin hükümler bulunmaktadır.

Bu madde metni üzerinde 2008,
2009 ve son olarak 2017 yılında değişiklik yapılmıştır.

a-
Madde metninin en son hali aynen aşağıdaki gibidir.

Ceza hükmü:

Madde 6 – (Değişik:
23/1/2008-5728/439 md.)

Bu Kanunun 1 inci maddesinde
belirtilen cihazların bandrolsüz veya etiketsiz satışını yapan imalatçı veya
ithalatçıya Kurum tarafından bandrolsüz veya etiketsiz satılan veya satışa
arzedilen her cihaz için hesaplanan bandrol ücretinin iki katı tutarında idarî
para cezası verilir. (Mülga ikinci cümle: 18/6/2017-7033/28 md.) (…) (Ek
cümleler: 16/6/2009-5904/37 md.) Tahakkuku müteakip tebliğ edilen para
cezalarını ödemeyenler hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanuna göre işlem yapılır. Bu maddeye göre kesilecek idari para
cezalarına karşı, ilgilisine tebliğ tarihinden itibaren, bir ay içerisinde
yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir
.

b-
Metnin eski hali ise aşağıdaki gibidir.

Ceza hükmü:

Madde 6 –

Bu Kanunun 1 inci maddesinde
belirtilen cihazların bandrolsüz veya etiketsiz satışını yapan imalatçı veya
ithalatçıya Kurum tarafından bandrolsüz veya etiketsiz satılan veya satışa arz
edilen her cihaz için cihazın satış bedeli kadar idarî para cezası verilir. Bu
cihazları bandrolsüz veya etiketsiz satın alan, devralan veya kullananlara
bandrolsüz veya etiketsiz her bir cihaz için cihazın rayiç değerinin yarısı
kadar idarî para cezası verilir.”

3-
CEZA MADDESİNİN ESKİ VE YENİ HALİNİN CEZA UYGULAMASI İLE İLGİLİ FARKLARI
NELERDİR?

Kanununun değişmeden önceki
hali ile değiştikten sonraki hali arasında bariz farklar bulunmaktadır. Bunlar;

a- Kanun değişikliği ile
bandrolsüz cihaz satışı yapan imalatçı ve ithalatçıya öteden beri satış
faturasındaki KDV dahil satış bedeli kadar ceza kesilmekte iken yeni düzenleme
ile bundan vazgeçilmiş ve ceza tutarı ödenmeyen bandrol tutarının 2 katı olarak
belirlenmiştir.

b-Bu cihazları bandrolsüz veya
etiketsiz satın alan, devralan veya kullananlara bandrolsüz veya etiketsiz her
bir cihaz için cihazın rayiç değerinin yarısı kadar idarî para cezası
kesilmekte iken bu ceza uygulamasına son verilmiştir.

Yani artık bandrolsüz cihaz
alanlara, kullananlara para cezası kesilemeyecektir.

c- Kanunun eski halinde
imalatçı veya ithalatçıdan bandrolsüz olarak aldığı cihazları nihai tüketiciye
veya aracılara satan bayi ve perakendecilere ceza kesilmekte iken yeni düzenleme
ile bundan vazgeçilmiştir. Yeni düzenleme ile sadece imalatçı veya ithalatçının
kendisine ceza kesilmekte bayi veya aracı diğer firmalara ceza kesilmemektedir.

d- Kanunun eski halinde
süresinde ödenmeyen para cezalarının cebri takibi için özel bir düzenleme
yapılmadığı için bandrol para cezalarının cebri takipleri 2004 sayılı İcra ve
İflas kanuna göre yapılmakta iken yeni halinde özel düzenleme yapılmış ve 6183
sayıl Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanuna göre cebri takip
yapılmaya başlanılmıştır.

e- Yapılan yeni düzenleme
öncesi bandrol ana para alacağına ilişkin ödenmeyen tutarlar yapılan özel
düzenleme gereği 6183 sayılı kanuna göre yapılmakta ferisi konumundaki cezalar
ise 2004 sayılı kanuna göre yapılmakta ve birbirinden çok farklı cebri takip
usulleri uygulanmaktaydı. Yapılan düzenleme ile bu çelişki ortadan
kaldırılmıştır.

f-Eski halinde cezalar ile
ilgili dava açma süresi açısından özel bir düzenleme olmadığı için 2577 sayılı
kanundaki genel hükümlere göre 60 gün içerisinde dava açılmaktaydı. Yeni
düzeleme ile bu süre bir ay olarak belirlenmiştir.

g- Yeni düzenleme ile dava
açma yeri idare mahkemeleri olarak belirlenmiştir.

4-
DEĞERLEDİRME VE SONUÇ:

TRT Kurumu tarafından zaman
zaman yeni oluşturduğu Mali Denetçilik birimi veya diğer çalışanları kanalıyla
bandrole tabi cihaz satan yerler nezdinde piyasa denetimleri yapmaktadır.

Bu denetimlerde bandrolsüz
cihaz satan firmalar nezdinde tutanaklar düzenlenmekte ve bu cihazları
aldıkları imalatçı ve/veya ithalatçıya ulaşılmaya çalışılmaktadır.

Keza bu tutanaklardan
hareketle TRT tarafından para cezası kesilmektedir.

Öteden beri bu cihazların ilk
imalatçısı ve/veya ithalatçısının yanında bu cihazları bandrolsüz satan
mağazalara hatta bu cihazları bandrolsüz alan nihai tüketicilere de ceza
kesilmesi 3093 sayılı kanunun amir hükmü idi.

TRT tarafından kesilen bu
cezalar satıcılar için alınması gereken bandrol ücretine bağlı olmayıp cihazın
KDV dahil satış bedeli kadar kullanıcılar için ise yarısı kadar kesilen bu cezalar
ALINACAK BANDROL ÜCRETİN ON KATINA KADAR ULAŞMAKTA OLDUĞU İÇİN vergilendirme
ilkelerine de aykırılık teşkil etmekteydi.

Nitekim TRT tarafından yapılan
piyasa denetimler veya TRT ile kolluk kuvvetlerinin işbirliği ile yapılan büyük
operasyonlar sonucu kesilen ve trilyonlara ulaşan bu cezalar yazılı ve görsel
basında büyük yer tutmuştu.

Özellikle son kişiye yani
nihai tüketiciye kesilecek olan cezanın yasal olsa bile hukukiliği, eşitliliği
ve hakkaniyeti konusunda ciddi tartışmalar yaşanmasına sebep olunmuştu.

Keza bu cezaların vergi
kanunlarındaki genel kabul görmüş düzenlemeye göre kaçırılan vergi aslının bir
veya 3 katı gibi bir düzenlemeye tabi olmayışı sonucu kesilen çok büyük
miktarlı cezaların gerek tahsil imkânsızlığı ve gerekse hukukiliği, eşitliliği
ve hakkaniyeti konusunda ciddi tartışmalar yaşanmıştı.

Hatta bu cezalar için yüzlerce
davalar açılmıştı.

Son olarak kesilen bu
cezaların cebri takip usulleri ile 5326 sayılı kabahatler kanunu karşısındaki
durumu ve TRT’nin mahalli tahsil dairesi olarak bu cezaları tahsil edip
edemeceği konusunda da bazı yargı kararları mevcuttu.

İşte bu nedenlerden dolayı
3093 sayılı TRT gelirleri kanunun bandolsüz cihaz satanlara uygulanacak
cezalarla ilgili 6. Maddesinde çeşitli değişiklikler yapılarak uygulamaya kolaylıklar
getirilmiştir.

Bize göre cezaların
düşürülmesi ve ödenecek bandrol ücretine bağlanması yerinde olmuştur.

Keza cebir takip usullerinin
bandrole alacağının aslının tabi olduğu 6183 sayılı kanuna bağlı hale gelmesi
de yerindedir.

Keza dava açma süre ve dava
açma yeri konusunda açık düzenleme yapılması da belirsizlikleri gidermiştir.

Öte yandan bandrolsüz cihaz
kullanıcıları veya aracı firmalara ceza kesilmemesi yönündeki değişiklik
vatandaşlar açısından doğrudur.

Bununla birlikte; TRT bandrolünün tek aşamalı ve ilk satışta aranması gereken bir vergi olmasından dolayı, TRT’ye daha az vergi ödemek isteyen bandrole tabi cihaz ithalatçıları veya imalatçıları tarafından kurulan kardeş pazarlama firmaları açısından bakıldığında ise cezaların caydırıcılığı ilkesine aykırılık teşkil ettiği gibi bu kardeş firmaların kurulmasını da belki de teşvik edecek bir düzenleme olarak karşımıza çıkmaktadır.

Hakkında admin

Check Also

İŞ-KUR KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ UYGULAMASI VE TALEP EDİLEN BELGELER (25.03.2020)

İŞ-KUR KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ UYGULAMASI TALEP EDİLEN BELGELER (25.03.2020) 1-Kısa Çalışma Ödeneği Uygulaması Desteği Genel …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

×