Anasayfa / BAĞIMSIZ DENETİM / SİYASİ PARTİ HARCAMALARINDA SIK YAŞANAN USULSÜZLÜK ÖRNEKLERİ/Abdullah ÇAVUŞ/Bağımsız Denetçiler Derneği Başkanı (12.08.2021)

SİYASİ PARTİ HARCAMALARINDA SIK YAŞANAN USULSÜZLÜK ÖRNEKLERİ/Abdullah ÇAVUŞ/Bağımsız Denetçiler Derneği Başkanı (12.08.2021)

SİYASİ PARTİ HARCAMALARINDA SIK YAŞANAN USULSÜZLÜK ÖRNEKLERİ

Abdullah ÇAVUŞ/Bağımsız Denetçiler Derneği Başkanı

 Siyasi partilerin, tüzel kişiliklerinin olması ve yaptıkları faaliyetler düşünüldüğünde, birçok giderinin olması olağandır. Mesela siyasi partilerin, örgütlenmek için herhangi bir binanın kiralanması, sonra bu binanın içinin döşenmesi, yapılan işlemlerin kayıt altına alınması için bilgisayar alınması, elektrik, su harcamaları gibi giderleri bulunmaktadır.

Ayrıca bunların dışında partiler, iktidara gelebilmek için yürüttükleri seçim kampanyalarında, reklam, afiş, çeşitli organizasyonlar ve propaganda giderleri de partilerin önemli giderlerindendir.

Siyasi partilerin gelirlerinin toplanması ve denetimi kadar harcamalarının kanunlarda belirlenmiş olan usule uygun olması ve gerçek durumu yansıtması da son derece önemlidir. Anayasa mahkemesi denetimlerinde parti harcamaları konusunda yapılan tespitler parti gelirlerinin toplanmasındaki yasaya aykırılıkların çok ötesine varmaktadır.

Uludağ Üniversitesinde FATİH GÜLER isimli Yüksek Lisans öğrencisi tarafından yazılan “Türkiye’de Siyasi Partilerin Mali Denetiminin İncelenmesi Ve Değerlendirilmesi” isimli yüksek lisans tezi için Anayasa Mahkemesi kararları üzerinde yapılmış olan bir araştırmaya göre parti harcamaları konusunda yapılan hatalar ile ilgili olarak aşağıdaki tespitler yapılmıştır.

  1. Döviz Kuru hesaplamasına ortaya çıkan aksaklıklar 3
  2. Siyasi Parti Tüzel kişilik öncesi yapılan harcama 4
  3. Parti Organ iddia edilen yayınları ait harcama 5
  4. Harcamanın Açıklanamaması 6
  5. Usulsüz Avans Kullanımı 8
  6. Bağış Yasağı 8
  7. Bahşiş Yasağı 11
  8. Hukuken Ödenmemesi Gereken Gider 11
  9. Fazladan Gider Yazma 12
  10. İcra Giderleri 12
  11. Belgeleri Anayasa Mahkemesine vermeme 16
  12. Demirbaşa kayıtlı olmayan Otoların Masrafları 19
  13. Amaçlara aykırı gider 27
  14. Mükerrer gider 29
  15. Kişiler adına yapılan seyahat harcamaları 43
  16. Fatura aslı yerine fotokopisini kullanma 50
  17. Yanlış gider belgesi 55
  18. Kişiler adına yapılan diğer harcama 61
  19. Gecikme zammı ve cezalar 64
  20. Belgesiz harcama 76

2820 sayılı siyasi partiler kanunun 70-71 ve 74.cü maddelerinde harcamalar konusunda detay belirleme yapılmış olup sorumluluğun kimde olacağı hususu da düzenlenmiştir.

Madde metinleri aynen aşağıdaki gibidir.

Giderlerin yapılmasında usul: Madde 70 –

(Ek: 12/8/1999 – 4445/9 md.) Siyasi partilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz. Bir siyasi partinin bütün giderleri, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılır. Beş liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu değildir. Ancak, bütün harcamaların yetkili organ veya merciin kararına dayanması şarttır. Şu kadar ki, yetkili organca onaylanan bütçede öngörülmüş bulunmak kaydıyla beşmilyon lirayı aşmayan harcamalar ile genel tarifeye bağlı giderler için ayrıca karar alınmasına gerek yoktur.

Giderlere ait belgeleri saklama süresi, özel kanunlarda gösterilen daha uzun süreye ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, kesinhesabın Anayasa Mahkemesinin ilk inceleme kararının ilgili partiye bildirilme tarihinden itibaren beş yıldır.

Parti teşkilatı bağlı bulunduğu üst kademeye, gelir ve giderleri hakkında parti tüzüğünde gösterilen sürede hesap vermekle yükümlüdür. Bu süre altı aydan fazla olamaz.

Mali sorumluluk: Madde 71 –

Siyasi partilerin yapacakları giderler, sözleşmeler ve girişecekleri yükümlülükler; genel merkezde parti tüzelkişiliği adına, illerde il yönetim kurulu adına ve ilçelerde ilçe yönetim kurulu adına yetkili kılınan kişi veya kurulca yapılır.

Siyasi partilerin il ve ilçelerdeki teşkilat kademeleri tarafından parti tüzelkişiliği adına sözleşme yapılmasına ve yükümlülük altına girilmesine ilişkin esaslar, merkez karar ve yönetim kurulunca tespit olunur. Bu esaslara aykırı olarak yahut siyasi partilerin tüzüklerine göre merkez karar ve yönetim kurulunca önceden yazılı yetki verilmediği veya sonradan bir kararla onaylanmadığı takdirde, partinin teşkilat kademelerinin yaptıkları hizmet sözleşmeleri de dâhil her türlü sözleşme ve giriştikleri yükümlülüklerden dolayı, parti tüzelkişiliği hiçbir suretle sorumlu tutulamaz; merkez karar ve yönetim kurulu veya genel başkan veya parti tüzelkişiliği aleyhine takipte bulunulamaz. Bu takdirde sorumluluk, sözleşmeyi yapan veya yükümlülük altına giren kişi veya kişilere ait olur.

Bu iki maddenin dışında 2011 yılında 6111 sayılı kanunun 180.ci maddesiyle 2820 sayılı kanunun 74. Maddesine giderler/harcamalar konusunda eklenen hükümler bulunmaktadır.

Bu hükümler aynen aşağıdaki gibidir.

(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/180 md.) Siyasi partiler amaçlarına ulaşmak için gerekli gördükleri siyasi faaliyetleri kapsamında her türlü harcama yapabilirler.

(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/180 md.) Siyasi partiler mal ve hizmet alımı ile yapım işlerini, açık ihale, kapalı zarf usulü ve yazılı veya sözlü olmak üzere doğrudan veya pazarlık usullerinden herhangi biri ile yapabilir.

(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/180 md.) Siyasi partiler harcamalarını fatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerin temin edilmesinin mümkün olmadığı hallerde harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip olmak şartıyla diğer belgelerle tevsik ederler. Ancak kaybolma, yırtılma ve yanma gibi mücbir sebeplerle aslının temin edilemediği hallerde, fatura ve fatura yerine geçen belgeler yerine bu belgeleri düzenleyenlerden alınacak tasdikli örnekleri kullanılabilir.

(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/180 md.) Siyasi partiler ücret mukabili geçici veya sürekli olarak çalıştırdıkları kişilere ödedikleri ayni ve nakdi sağlık ve sosyal yardım giderleri ile amaçlarına ulaşmak için görevlendirdikleri kişiler tarafından yapılan yurt içi ve yurt dışı seyahatlere ilişkin konaklama, yol masrafları ve diğer zorunlu harcamaları gider olarak kayıt edebilirler.

(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/180 md.) Siyasi partiler, mal ve hizmet alım sözleşmelerinden kaynaklanan mahkeme kararları ile ödedikleri miktarı ve masraflarını gider olarak kaydedebilirler.

SONUÇ

Sonuç olarak;

1- Siyasi partiler amaçlarına ulaşmak için gerekli gördükleri siyasi faaliyetleri kapsamında her türlü harcama yapabilirler. Ancak siyasi partilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz ve bir siyasi partinin bütün giderleri, o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılır.

2- Kanunda 5 liraya (2820/ek 6. maddeye göre her yıl yeniden değerleme oranında artırılır.) kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu değildir.

3-Ancak, bu tutarı aşan bütün harcamaların yetkili organ veya merciin kararına dayanması şarttır.

4- Giderlere ait belgeleri saklama süresi, kesin hesabın Anayasa Mahkemesinin ilk inceleme kararının ilgili partiye bildirilme tarihinden itibaren beş yıldır.

5-Siyasi partiler harcamalarını fatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerin temin edilmesinin mümkün olmadığı hallerde harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip olmak şartıyla diğer belgelerle tevsik ederler.

6-Ancak kaybolma, yırtılma ve yanma gibi mücbir sebeplerle aslının temin edilemediği hallerde, fatura ve fatura yerine geçen belgeler yerine bu belgeleri düzenleyenlerden alınacak tasdikli örnekleri kullanılabilir.

7- Siyasi partiler, mal ve hizmet alım sözleşmelerinden kaynaklanan mahkeme kararları ile ödedikleri miktarı ve masraflarını gider olarak kaydedebilirler.

8- Siyasi partiler mal ve hizmet alımı ile yapım işlerini, açık ihale, kapalı zarf usulü ve yazılı veya sözlü olmak üzere doğrudan veya pazarlık usullerinden herhangi biri ile yapabilir.

9-Siyasi partiler ücret mukabili geçici veya sürekli olarak çalıştırdıkları kişilere ödedikleri ayni ve nakdi sağlık ve sosyal yardım giderleri ile amaçlarına ulaşmak için görevlendirdikleri kişiler tarafından yapılan yurt içi ve yurt dışı seyahatlere ilişkin konaklama, yol masrafları ve diğer zorunlu harcamaları gider olarak kayıt edebilirler.

 

 

 

Hakkında admin

Check Also

SİYASİ PARTİLERİN HARCAMALARININ SAYIŞTAY TARAFINDAN DENETİMİ/ Abdullah ÇAVUŞ (06.08.2021)

SİYASİ PARTİLERİN HARCAMALARININ SAYIŞTAY TARAFINDAN DENETİMİ Abdullah ÇAVUŞ/ Bağımsız Denetçiler Derneği Başkanı (06.08.2021) Demokratik sistemlerin …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

×